justus van oel

De dood van Theo van Gogh

Lichtgeraakt was 'ie, overgevoelig voor wat hij als verraad van zijn vrienden ervoer. Diezelfde Theo was tegen anderen vaak schaamteloos bot. Twee jaar geleden regisseerde hij een (door mij, voor hem geschreven) tv-serie, Najib en Julia. Het laatste wat wij samen hebben gedaan. Ook zonder de moord van gisteren zou dat zo gebleven zijn. Ruzie. Gedoe. Politiek het totaal oneens. De eerste toenadering ontstond veertien jaar geleden, omdat Theo mij een beledigend nummer over Allah had horen zingen. Google Allah plus pompstations en je vind het. Zoiets zou ik nu niet meer schrijven, niet uit angst, uit overtuiging. Dat was ook wat ik Theo vertelde toen hij kwam met het plan om samen een schokkende, harde serie te maken over  Marokkaan Najib en zijn Hollandse liefje Julia. Volgens Theo werd het tijd om voorgoed duidelijk te maken dat het niet kón werken, een multiculturele liefde. Dus net als in de originele 'Romeo en Julia' zouden, in onze serie, beide geliefden sterven, wegens de haat in hun omgeving. Die serie kwam er, won een Gouden Kalf, en werd geprezen als respectvol en eerlijk tegenover zowel Marokkanen als Nederlanders. Het bleef een treurig verhaal, maar de personages waren allemaal ménsen, geen fundamentalisten, geen idioten. Ik was blij, zelfs opgelucht, dat Theo-de-columnschrijver op geen enkele manier in het verhaal had ingegrepen. 'Najib en Julia' is prachtig werk van Theo-de-filmmaker. De gestoorde die hem gisteren vermoordde, en zijn fans, zij kennen die evenwichtige Theo niet. Klopt. Theo toonde zelden zijn meer genuanceerde kanten. Voor hem was het oorlog, en hij meende het. Daarom veranderde hij ook welbewust de laatste scene van 'Najib en Julia'. Helemaal aan het eind zouden, volgens mij, de moeders van Najib en Julia elkaar ontmoeten. Even kijken, één kus. Met als boodschap: wat er verder ook aan de hand is, de ene moeder die een kind verloor begrijpt de andere. Een vonkje van hoop, aan het slot van een totale tragedie. Zo zag ik het voor me omdat ik inderdaad geloof dat er altijd hoop is. Er is toekomst voor gemengd Nederland. Samenleven kan, trouwens, je zult wel moeten. Ondanks alles. Maar Van Gogh verdomde het uiteraard om Najib en Julia met één seconde multicultureel begrip af te sluiten. Wat hij, via Najib en Julia, er in wilde stampen was de totale onmogelijkheid om vredig samen te leven met overtuigde  Islamieten. De reden dat Theo graag een 'Najib en Julia'-verhaal wilde maken kwam dus wel degelijk uit zijn politieke columnistenbrein. Die tv-serie moést beroerd aflopen, tot in ieder detail, tot het bittere einde. Er mocht geen hoop zijn. Daarin verschilden Theo en ik. Radicaal. Ik vind dat er hoop is. Nu ook. Zelfs als een gehersenspoelde geitenneuker namens zijn focking Allah een geweldloze bombariemaker wenst om te brengen. Luister, lieve geitenneukers, hoger opgeleide geitenneukers, boze geitenneukers, Diamantbuurt-geitenneukers, hardwerkende geitenneukers, met mij bevriende geitenneukers: Theo's vrijheid van meningsuiting (ik was meestal ook niet blij met het resultaat), die vrijheid van meningsuiting geldt óók voor jullie. Uit je mening, scheld ons verrot. Zeg wat je denkt. Dat mag. Maar poten thuis. Godverdomme.

METRO, 3-11-2004